Wielu rodziców uważa, że wypełniło swoją rolę wobec dzieci właściwie, ponieważ zadbali o potrzeby fizyczne-ubrania, posiłki, a także o rozwój intelektualny, fundując zajęcia dodatkowe. Jednak z perspektywy prawidłowego rozwoju równie ważne są potrzeby emocjonalne dziecka i dopiero po ich zaspokojeniu można powiedzieć, że dziecku niczego nie brakowało.

Jakie potrzeby emocjonalne dziecka są kluczowe dla jego prawidłowego rozwoju i jakie są konsekwencje ich zaniedbywania?

Potrzeba bezpieczeństwa

Jak zaspokoić tę potrzebę?

Poprzez przewidywalność, troskliwą opiekę, uwagę, bezwarunkową akceptację, ochronę dziecka i potwierdzenie jego ważności. Przewidywalności często brakuje w rodzinach z problemem uzależnienia. Przykładowo rodzic na taką samą sytuację może raz reagować przyjaźnie, a niekiedy wybuchać gniewem nieadekwatnym do sytuacji.

Skutki niezaspokojenia potrzeby bezpieczeństwa w dorosłym życiu:

Lęk przed opuszczeniem, nie zawsze rzeczywistym, a często dopowiedzianym. Dorosły, którego potrzeba bezpieczeństwa nie została zaspokojona, interpretuje pewne neutralne zachowania innych, często wcale z nim nie związane, jako odrzucenie. Na przykład, ktoś wychodzi z pomieszczenia, a jest to traktowane jako niechęć do niego i odrzucenie, choć przyczyną mogła być chęć wypicia wody w kuchni.

Potrzeba granic

„Rodzice niestawiający żadnych granic uczą dziecko, że nie jest ważne, co robi i jak.” (Dorota Gromnicka)

Jak zaspokoić tę potrzebę?

Potwierdzając ważność potrzeb i uczuć dziecka, przyjmując rolę przewodnika, który wymaga od dziecka samodyscypliny i samokontroli, np. mycia zębów, chodzenia wcześnie spać, ale też reagującego, gdy dziecko bije inne dziecko.

Skutki niezaspokojenia potrzeby granic w dorosłym życiu:

Dorosły reaguje złością nieadekwatną do sytuacji, przez co ma problemy w relacjach interpersonalnych. Może być postrzegany jako osoba nerwowa, która nie panuje nad sobą, jego relacje z innymi są burzliwe, jest niezdyscyplinowany:

„Działa impulsywnie, kierując się natychmiastowym pragnieniem przyjemności, nie zwraca uwagi na ograniczenia ani potrzeby innych.” Joan M. Farrel, Ida A Shaw

Może robić niekontrolowane zakupy, popadać w nałogi, nie wywiązywać się z obowiązków, wszczynać kłótnie, zachowywać się agresywnie. Jest roszczeniowy wobec innych.

potrzeby emocjonalne dziecka

Potrzeba miłości i akceptacji

Jak zaspokoić tę potrzebę?

Wyraża się poprzez troskliwą opiekę, uwagę, akceptację bezwarunkową i poczucie bezpieczeństwa. Kluczowe dla dziecka jest stworzenie stabilnej więzi z opiekunami.

Skutki niezaspokojenia potrzeby miłości i akceptacji w dorosłym życiu:

Dorosły nie jest zdolny do zabawy, przeżywania spontanicznej radości, może odczuwać pustkę, którą rozpaczliwie próbuje zapełnić osiągnięciami i sukcesami. Może to skutkować perfekcjonizmem, wysokimi wymaganiami wobec siebie i skłonnością do krytyki, dezaprobaty. Jest nieufny, nie oddaje się przyjemnym zajęciom, ponieważ nie uważa, że w życiu jest miejsce na zabawę, odpoczynek.

Potrzeba autonomii

Jak zaspokoić tę potrzebę?

Pozwalając dziecku na samodzielność, podejmowanie decyzji na swój temat, dokonywanie wyborów, decydowanie o sobie.

Skutki niezaspokojenia potrzeby autonomii w dorosłym życiu:

Dorosły jest zależny od innych i czuje się niekompetentny. Nie bierze odpowiedzialności za swoje życie, czuje się przegrany, może odgrywać rolę małego dziecka w relacji z rodzicem, mimo dojrzałego wieku, wszystko z nim konsultować.

potrzeby emocjonalne dziecka„Każda niezaspokojona potrzeba z okresu dzieciństwa może prowadzić do powstania jednego z tych nieadaptacyjnych trybów radzenia sobie” (Joan M. Farrel, Ida A Shaw):

Unikanie-„Odpycha innych, zrywa więzi, wycofuje się na poziomie emocji, izoluje się, unika.”(Joan M. Farrel, Ida A Shaw);

Wyraża się to w postawie: „nie potrzebuję nikogo”, skutkuje samotnością, uczuciem pustki.

Nadmierna kompensacja-„styl radzenia sobie polegający na kontrataku i kontroli, który objawia się silną i nieadekwatną złością.” (Joan M. Farrel, Ida A Shaw)

Może przejawiać się w atakowaniu werbalnym, rzucaniu gniewnych spojrzeń, za taką postawą kryje się strach, np. przed odrzuceniem.

Uległy poddany-„Uległość i zależność, rezygnuje z własnych potrzeb na rzecz innych, stara się wszystkich zadowolić.” (Joan M. Farrel, Ida A Shaw)

Dziecko, którego potrzeby emocjonalne nie były zaspokajanie, może wyrobić w sobie przekonanie, że jest wadliwe i przeżywać toksyczny wstyd.

„W oczach dziecka jego rodzice mają wszystko, czego mu potrzeba, a jeśli tak nie jest, to czyni zarzuty samemu sobie.” J.Juul

Na przykład dziecko wychowane w rodzinie z problemem alkoholowym czuje, że odstaje od pozostałych członków, jeśli jako dorosły jest powściągliwy w spożywaniu alkoholu:

„Dorastały w poczuciu, że są inne niż pozostali członkowie rodziny, i były za to karane. Niektóre odmienne zachowania (…), takie jak powściągliwość w piciu alkoholu (…) większość ludzi oceniłaby pozytywnie. Nawet wtedy jednak czuje, że to on jest nie w porządku, gdyż zachowuje się inaczej niż reszta członków rodziny.” Joan M. Farrel, Ida A Shaw

„Kiedy normalne, zdrowe potrzeby rozwojowe okresu dzieciństwa nie są zaspokajane, wówczas rozwijają się nieadaptacyjne schematy. Są to konstrukty psychologiczne złożone z przekonań na temat siebie, świata i innych ludzi. (…) Często w dzieciństwie schematy pełnią jak najbardziej funkcję adaptacyjną. Spójrzmy na przykład na dziecko, które doświadczało przemocy ze strony dorosłego i jest starającą się przetrwać ofiarą. Dziecko zachowuje więcej nadziei w sytuacji, kiedy wierzy, że to ono jest wadliwe, niedoskonałe i dlatego spotkał je taki los, niż gdyby wierzyło, że to dorosły jest wadliwy czy niedoskonały. Jednak po osiągnięciu dorosłości nieadaptacyjne schematy przestają mieć sens, stają się dysfunkcyjne i ograniczają jednostkę, która mimo to nadal mocno się ich trzyma.” Joan M. Farrel, Ida A Shaw

Marta Szyszko

na podstawie:

potrzeby emocjonalne dziecka

Uważasz ten post za przydatny? Podziel się z innymi

Comments

comments