niedoskonała mama

niedoskonała mama

jak wyznaczać dziecku granice
dzieci

„W porządku jest się złościć, ale nie w porządku jest bić”. Jak wyznaczać dziecku granice?

„Dzieci przejawiające najtrudniejsze zachowania zwykle mają najwięcej niezaspokojonych potrzeb. (…) Świadomość przyczyny, dla której dziecko zachowuje się w określony sposób, nie oznacza akceptacji niedopuszczalnego zachowania-ono nadal jest niedopuszczalnie, ale jego zrozumienie może pomóc wprowadzić zmiany.” Chris Taylor

Dzieci zachowują się w sposób, który przekracza granice innych, gdy brakuje im kompetencji społecznych (nie potrafią słowami wyrazić swoich potrzeb i pragnień), gdy brakuje im samokontroli (doszły do granic wytrzymałości i wpadły w szał).Mogą też nie radzić sobie z wyrażaniem złości, niszcząc przedmioty, stosując agresję, za którą najczęściej kryje się strach i bezradność.

 Z agresją mamy do czynienia wtedy, gdy dziecko celowo chce kogoś skrzywdzić.

„Częstą przyczyną agresji (…) jest lęk, który bywa warunkowany błędnymi przekonaniami na temat cudzych intencji, poczuciem upokorzenia (na przykład z powodu braku wyboru lub utraty kontroli nad własnym życiem) albo frustracją (wynikającą na przykład z braku umiejętności koniecznych do poradzenia sobie z sytuacją, w jakiej dana osoba się znalazła).” Chris Taylor

Dlaczego wyznaczanie granic dzieciom jest ważne i trudne zarazem?

Trudno jest stawiać dzieciom granice, ponieważ narażamy się na ich złość, krytykę i niezadowolenie. To, że odmowa nie jest dla dziecka przyjemna, a jego reakcja nie jest przyjemna dla rodzica, nie oznacza, że należy zrezygnować z wymagań. Wyznaczając dzieciom granice, pokazujemy, że nam na nich zależy. Dlaczego dzieci potrzebują granic? Granice dają im poczucie bezpieczeństwa, choć buntują się przeciw ograniczeniom, jednocześnie są za nie wdzięczne, bo wiedzą, że dorosły o nie dba, troszczy się od ich dobro i bezpieczeństwo.

„Granice, które odpowiadają potrzebom dziecka, pomagają mu umacniać poczucie bezpieczeństwa. Dziecko czuje, że w obrębie takich granic może swobodnie eksplorować otoczenie, oraz intuicyjnie wie, że bezpieczna baza w postaci zaangażowanego opiekuna zapewni schronienie, kiedy działania eksploracyjne narażą je na realne lub domniemane niebezpieczeństwo.” Chris Taylor

Gdy rodzice nie stawiają granic, zrzucają na dziecko odpowiedzialność za relację, jest ono przerażone swoją władzą, traci poczucie bezpieczeństwa.

„Gdy dorośli nie potrafią zapanować nad sytuacją, dziecko czuje się przerażone swoją władzą, a zarazem zdane na siebie w zmaganiach z jej następstwami (opuszczone).”  Chris Taylor

Nieskuteczne metody wyznaczania granic

Nadmierna kontrola, przymus i wymierzanie kar

„Metody wychowawcze polegające na nadmiernej kontroli i wymierzaniu kar nie zachęcają dzieci do posłuszeństwa, lecz budzą ich złość i bunt („skoro muszę, to tego nie zrobię”).” Chris Taylor

Przymuszanie nie rozwiązuje problemu, jakim są niezaspokojone potrzeby dziecka, niedostateczna motywacja (rodzic nie wyjaśnił dziecku, dlaczego coś jest ważne, nie negocjował z nim) lub niedostateczne umiejętności społeczne, natomiast wzmacnia w nim poczucie bezwartościowości i tego, że jest złe (ponieważ zachowuje się coraz gorzej).

„Wychowanek, który „robi scenę”, nie jest już tylko zwykłym dzieckiem postrzega się go- i traktuje-jak kogoś bardzo złego.” Chris Taylor

Ważne jest, by pozwolić dziecku wyjść z sytuacji z godnością i szansą wyboru konstruktywnego rozwiązania. Unikajmy przekazów: „Jak natychmiast nie zrobisz, co ci każę, ja….”

„Unikajmy wszelkich gróźb i wyciągania konsekwencji typu: Jeśli nie zrobisz A, nie możesz zrobić B.” Chris Taylor

Kontrola i kary powodują apatię i przygnębienie dziecka, a także chęć odwetu na dorosłym, negatywnie obijają się na jego poczuciu własnej wartości.

Kłótnie i eskalacja konfliktu

Niezależnie od tego, do jakich zachowań ucieka się dziecko (krzyk, agresja), nie podnoś głosu, nie odpłacaj się tym samym.

„Nie dopuszczajmy do kłótni, nawet jeśli mamy rację; kłótnie powodują tylko, że obie strony podnoszą głos, co często prowadzi do nasilenia złości, upokorzenia, frustracji.” Chris Taylor

Jak wyznaczać dziecku granice?

Akceptuj uczucia dziecka, ale nie toleruj agresywnych zachowań

Powiedz dziecku: To w porządku czuć złość, ale nie w porządku jest bić i niszczyć przedmioty. Tym przekazem okazujesz akceptację dla uczuć i przeżyć dziecka, ale nie zgadzasz się na określone zachowania.

„Powinniśmy potwierdzać zasadność emocji podopiecznych, jednocześnie jasno sygnalizując, że niedopuszczalne zachowanie jest właśnie niedopuszczalne (można być rozzłoszczonym, ale nie można wtedy nikogo krzywdzić ani niszczyć przedmiotów).” Chris Taylor

Zamiast mówić, czego nie chcesz, powiedz, czego oczekujesz od dziecka

Kiedy mówisz dziecku, czego ma nie robić, wychodzisz z założenia, że wie, jak ma postąpić.

„Jeśli tego nie wie, będzie zdezorientowane i nieskłonne do podporządkowania się, gdyż czuje, że musiałoby czytać nam w myślach.” Chris Taylor

Ułatw dziecku postąpienie w myśl zasad bezpieczeństwa, panujących norm społecznych, mówiąc, czego wymagasz, a nie czego sobie nie życzysz.

„Zanim mnie uderzysz, porozmawiajmy.”

„Dziecko potrzebuje czytelnego komunikatu: nic nie jest na tyle straszne, żeby nie dało się o tym porozmawiać.” Chris Taylor

Rozmawiaj z dzieckiem o uczuciach i potrzebach

Zamiast skupiać się na zachowaniu dziecka, spróbuj odgadnąć, jaka niezaspokojona potrzeba kryje się za jego zachowaniem (np. potrzeba spędzenia czasu z rodzicem):

  • Chciałbyś się ze mną pobawić?

Spróbuj odgadnąć, co czuje dziecko:

  • Myślę, że czujesz… (emocja)

Opowiedz dziecku, jak się czujesz i jak zachowanie dziecka wpływa na ciebie, a także, czego od niego oczekujesz:

  • „Kiedy na mnie napadasz, czuję się skrzywdzona. Wolałabym, żebyś powiedział mi o swojej złości, nie próbując mnie przy tym zranić.” Chris Taylor

W ten sposób uświadamiasz dziecku, jaki wpływ na innych ma jego zachowanie. Jednocześnie zachowujesz się asertywnie i pozwalasz dziecku wyjść z twarzą z sytuacji. Masz okazję wskazać mu bardziej akceptowane społecznie zachowania, nie naruszając przy tym jego godności i unikając eskalacji konfliktu.

Marta Szyszko

na podstawie:

jak wyznaczać dziecku granice

Comments

comments