niedoskonała mama

niedoskonała mama

hipoterapia
dzieci

Hipoterapia w leczeniu dzieci z autyzmem, cz. I

Jeszcze do niedawna autyzm uznawany był za chorobę nieuleczalną. Obecnie odchodzi się od takiego myślenia i stawia nacisk na wczesną interwencję, która ma na celu minimalizację regresu i powrót do zdrowia. Coraz częściej specjaliści uznają autyzm za inny stan rozwojowy dziecka i pracują nad dotarciem do potencjału dziecka. Jedną z metod wydobycia tego potencjału jest Hipoterapia…

Czym jest Hipoterapia?

Posługując się definicją hipoterapii wg Kanonów Polskiej Hipoterapii opracowanych przez zespół specjalistów w 2007 r. przy Polskim Towarzystwie Hipoterapeutycznym, należy powiedzieć, że: Hipoterapia jest to ukierunkowane działanie terapeutyczne mające służyć poprawie funkcjonowania człowieka w sferach: fizycznej, emocjonalnej, poznawczej i/lub społecznej, podczas którego, specjalnie przygotowany koń, stanowi integralną część procesu terapeutycznego. Realizowana jest przez wykwalifikowanego Hipoterapeutę zgodnie z zaleceniami lekarza kierującego na Hipoterapię i we współpracy z innymi specjalistami prowadzącymi danego pacjenta.

W Polsce, zajęcia hipoterapeutyczne dzielimy na: fizjoterapię na koniu, która jest formą gimnastyki leczniczej, psychopedagogiczną jazdę konną i woltyżerkę, która ukierunkowana jest na usprawnianie intelektualne oraz na terapię kontaktem z koniem, stymulującą rozwój emocjonalny i społeczny. Oczywiście powyższy podział jest umowny, bo należy pamiętać, że koń i jazda czynna wpływają na jeźdźca całościowo, a zastosowane ćwiczenia i techniki dostarczają dodatkowych, ukierunkowanych stymulacji. Niemniej jednak niniejszy podział, pozwala ujrzeć szerokie spektrum działania tej formy rehabilitacji.

Model francuski – Terapia z koniem (Thérapies Avec le Cheval) definiowany jest jako rodzaj terapii z ciałem, umożliwiający doświadczenie regresji z zachowaniem ciągłości w postępującym przeorganizowywaniu psychicznego i fizjologicznego sposobu funkcjonowania organizmu oraz z wzmacnianiem nowych, pozytywnych doświadczeń, nabytych umiejętności w zależności od potrzeb indywidualnych pacjenta. „T.A.C.” wykorzystuje zróżnicowane techniki pracy.

Ważne, by podkreślić, że dla dziecka z ASD, Hipoterapia jest metodą wspomagającą i uzupełniającą główny nurt jego terapii. Sesje obejmują całokształt zdarzeń i przeżyć ujętych w doświadczenie własne podczas spotkania z koniem, zarówno „z ziemi”, jak i podczas jazdy czynnej. Dla mnie te dwa aspekty są równoprawne. Czasem zajęcia odbywają się bez wsiadania na konia, będąc wyzwalaczem ważnych przemian w świecie przeżyć dziecka. Jest też tak, że z Hipoterapii korzystają głównie dzieci, choć wskazania kierowane są również do osób dorosłych. Zajęcia mogą być prowadzone indywidualnie lub grupowo (zespołowo), a ich forma, przebieg i efekty są wypadkową oczekiwań oraz zaangażowania wszystkich uczestników.

Czy metoda poparta jest badaniami, co do pozytywnych efektów w rehabilitacji dzieci z autyzmem?

Jak to wygląda w historii? Można powiedzieć, że hipoterapia ma swoje korzenie w V w. p.n.e. – kiedy to Hipokrates zachwalał jazdę konną jako wysokowartościową gimnastykę ciała i ducha, łagodzącą dolegliwości wynikające z niektórych schorzeń. Jednak, za oficjalne narodziny hipoterapii uznaje się dopiero rok 1952, gdy na Olimpiadzie w Helsinkach, duńska amazonka Liz Hartel, dotknięta chorobą Heinego-Medina, zdobyła medal startując ze zdrowymi rywalami. Był to dowód na to, że jeździectwo miało zasadniczy wpływ na utrzymanie, a nawet poprawę jej stanu zdrowia.

W Polsce usankcjonowanie Hipoterapii w środowisku lekarzy, rehabilitantów, psychologów, pedagogów, instruktorów jazdy konnej, hodowców koni i entuzjastów, nastąpiło w 1992r w Ośrodku Konferencyjnym Instytutu Polonii Uniwersytetu Jagiellońskiego koło Krakowa. Podczas pierwszej ogólnopolskiej konferencji „Hipoterapia – teoria, praktyka, możliwości” założono Polskie Towarzystwo Hipoterapeutyczne. Hipoterapia przez długi czas uznawana była za metodę wspomagającą głównie sprawność ruchową i działania fizjoterapeutów. Stąd, ta właśnie gałąź hipoterapii ma naukowo najbardziej udokumentowaną skuteczność i funkcjonalność. Niemniej jednak, na całym świecie, bezsprzecznie uznaje się pozytywny wpływ obcowania z koniem na sferę emocjonalno – afektywną i poznawczą.

Coraz większym powodzeniem cieszą się programy rozwojowe z udziałem koni i pojawia się coraz więcej opracowań badawczych na temat ich pozytywnych efektów terapeutycznych czy elementów coachingowych. W przypadku dzieci z ASD, gdzie wpływ jakichkolwiek działań wspierających musimy oprzeć o zróżnicowany wachlarz, w różnym stopniu nasilonych cech triady, uogólnione badania naukowe są trudniejsze do zaobserwowania. Tutaj nauka ma jeszcze duże pole do eksploracji. Dodatkowo wymogi są zaostrzone o aspekty etyczne, w tym uszanowanie osobistych, głębokich doświadczeń poszczególnych osób.

Natomiast w indywidualnych wywiadach, szczególnie z rodzicami, opiekunami dzieci z ASD przebija radość z uzyskanych, na miarę ich dziecka, sukcesów, kolejnych kroków, cieszy uśmiechnięta buzia malucha, który wie, że zbliża się do stajni, wyciągnięta ręka by pogłaskać brzuch konia, dotknąć jego nozdrzy, pamięć dziecka o marchewce dla czworonoga czy nadanie komunikatu: „chcę jechać” (czasem wyrazem oczu, czasem gestem, czasem słowem). Optymizmu dodają chwile, gdy uda się dziecku wrzucić piłkę do koszyka, powiedzieć „wio”, zatrzymać konia poprzez „prr” … mnóstwo „małych” sukcesów, które nie wiadomo kiedy stają się zinternalizowanymi umiejętnościami. Wtedy idziemy dalej.

W jaki sposób Hipoterapia przyczynia się do poprawy stanu zdrowia dzieci z autyzmem?

Zajęcia hipoterapeutyczne podnoszą ogólną sprawność, normalizują napięcie mięśniowe, poprawiają równowagę i poczucie rytmu, lepsza staje się orientacja w schemacie własnego ciała oraz orientacja w przestrzeni, zwiększa się poczucie własnej wartości, poprawie podlega funkcja patrzenia, słyszenia, myślenia, zwiększają się parametry procesów uwagi i pamięci. Rośnie poczucie aktywnego oddziaływania na otoczenie. Dziecko korzystające z Hipoterapii postrzega środowisko jako bardziej przyjazne, stąd i relacje społeczne stają się bardziej satysfakcjonujące. Koń jest MEDIATOREM pomiędzy światem dziecka, a światem zewnętrznym.

Koń umożliwia rozpoczęcie lub specyficzną kontynuację procesu indywiduacji dzięki doświadczaniu własnego ciała poprzez ciało konia. Koń zaspokaja archaiczne potrzeby w sposób bezpieczny, symboliczny, z wykorzystaniem niewerbalnego sposobu porozumiewania się. Spotkanie z koniem to okazja do torowania drogi integracji senso – motorycznej (bliskość, odczuwanie ruchu w określonym rytmie, odczuwanie zmiany napięcia mięśniowego, specyficzny zapach konia, ciepło, kołysanie, szorstkość sierści). Hipoterapia to zajęcia poszerzające zakres doświadczeń emocjonalnych: balansowanie, konfrontowanie się z: przyjemne =/= nieprzyjemne, radość =/= smutek, bezpieczeństwo =/= strach; jak i pomoc w strukturalizowaniu czasu i przestrzeni. Zajęcia z koniem odbywają się według określonego porządku, dostosowanych indywidualnie punktów odniesienia.

Koń jest integralnym elementem zajęć hipoterapeutycznych, jednak to Hipoterapeuta, w zależności od własnych cech osobowości, doświadczenia oraz warsztatu zawodowego nadaje rytm przebiegu spotkania oraz sens obecności konia. Czasem jest tak, że wierzchowiec, pobudza przede wszystkim ciało do ruchu, a innym razem uruchamia pokłady emocji. Uświadamia przeżycia lub też, dając radość, dumę i zadowolenie z samego bycia z nim, pomaga przyswoić nową wiedzę. Napędza do wykonywania trudnych w innych warunkach poleceń, monotonnych zadań. Koń i jego obecność stwarza wyjątkową atmosferę i motywację do działania. Każde spotkanie, pomimo strukturalizacji (ten sam terapeuta, ten sam koń, ta sama ujeżdżalnia, ten sam dzień i godzina, przygotowanie do zajęć, wyczyszczenie konia, moment wsiadania a potem pożegnania) jest jednostkowe i niepowtarzalne. Koń zapamiętuje poszczególne osoby, uczy się ich i reaguje w sposób adekwatny na „dany dzień”.

Agnieszka Kaźmierczak

mgr pedagogiki specjalnej – absolwentka Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, instruktor rekreacji konnej ze specjalnością hipoterapia oraz jeździectwo, członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Hipoterapeutycznego w latach 2004-2008, odznaczona Brązową Honorową Odznaką PTHip. Uczestniczyła w warsztatach hipoterapeutycznych nt. psychopedagogicznych aspektów hipoterapii, w zakresie neurofizjologicznych metod hipoterapii, w szkoleniu nt. podstaw terapeutycznej jazdy konnej oraz w warsztatach przygotowujących do prowadzenia terapii z koniem wg francuskiej szkoły F.E.N.T.A.C. Ukończyła kurs podstawowy psychoterapii systemowej indywidualnej i rodzin, aktualnie kontynuuje naukę na kursie zaawansowanym. Posiada uprawnienia do stosowania elementów terapii opartej na relacjach (Grow Throug Play System), terapii behawioralnej, systemowego coachingu dla rodziców, do prowadzenia zajęć wg zasad Ruchu Rozwijającego Veroniki Sherborne oraz międzynarodowe uprawnienia do pracy pedagogicznej Metodą Komunikacji Symbolicznej BLISS. W trybie ciągłym doskonali się na kursach z zakresu pomocy pedagogiczno – psychologicznej. Swoją pracę poddaje regularnej superwizji (WTTS).

Comments

comments

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o