niedoskonała mama

niedoskonała mama

borderline
społeczeństwo

„Nienawidzę cię! Nie odchodź”-jak zrozumieć osobowość borderline?

„Wzrasta prawdopodobieństwo, że współczesny rodzic, obojętny emocjonalnie i wyobcowany-lecz zarazem rozpieszczający i nazbyt pobłażliwy-ukształtuje przyszłe jednostki z osobowością z pogranicza.” J.J. Kreisman, H. Straus

Borderline, czyli zaburzenie osobowości z pogranicza, dotyka osoby, które doświadczyły przemocy, obojętności lub nadmiernej kontroli rodziców.

Objawia się lękiem przed odrzuceniem, ryzykownymi zachowaniami, burzliwymi relacjami, zmiennością nastroju i wybuchami złości niewspółmiernymi do sytuacji. Na borderline cierpią osoby, u których występuje co najmniej 5 z 9 zachowań:

rozpaczliwe próby uniknięcia prawdziwego lub wyimaginowanego porzucenia, niestabilne i burzliwe relacje interpersonalne, brak wyraźnego poczucia własnej tożsamości, impulsywne, potencjalnie szkodliwe i niebezpieczne zachowania (jak sięganie po substancje psychoaktywne, nieostrożna jazda samochodem), samookaleczanie się i grożenie samobójstwem, gwałtowne wahania nastroju, chroniczne uczucie pustki, wybuchy złości niewspółmierne do sytuacji, poczucie odrealnienia.

Jakie postawy rodzica mogą zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia borderline?

  • przemoc lub czynienie z dziecka świadka przemocy
  • nałogi, depresja rodziców
  • obojętność, odrzucanie dziecka, nieobecność fizyczna lub emocjonalna
  • częsta zmiana miejsca zamieszkania-przyjaciół, środowiska i wiążące się z tym: brak zakorzenienia, ciągłości pokoleń
  • rozwód, rozstanie, konflikty
  • nie pozwalanie dziecku na usamodzielnienie się, rozwój zdrowej autonomii

„Niektórzy rodzice czynnie opierają się postępom czynionym przez córkę lub syna na drodze do separacji, naciskając na (…) prowadzącą do osaczenia dziecka symbiozę. Możliwa jest też druga skrajność, gdy rodzice niewydolni wychowawczo (lub nieobecni), przez większość część okresu dorastania dziecka nie poświęcają mu wystarczającej uwagi, unieważniając znaczenie jego uczuć i doświadczeń. Obie skrajne postawy rodzicielskie-nadmierna kontrola zachowania i/lub niewystarczające zaangażowanie emocjonalne-mogą sprawić, że dziecko nie będzie w stanie wykształcić pozytywnego, stabilnego poczucia „ja”, mogą też prowadzić do nieustannej, silnej potrzeby bliskości oraz chronicznego lęku przed porzuceniem.” J.J. Kreisman, H. Straus

Cechy charakterystyczne osób z borderline

Lęk przed odrzuceniem

Osoba z borderline postrzega chwilową samotność jako trwałą izolację. Dopatruje się odrzucenia tam, gdzie go nie ma. Ma tendencję do zależności i kurczowego trzymania się innych.  Jeśli jednak czuje się odrzucona, wpada w drugą skrajność, jest chłodna, unika kontaktu. Szuka kogoś, kto się nią zaopiekuje. Z powodu niskiego poczucia własnej wartości, osoba z borderline zadaje sobie pytanie: kto chciałby być z taką osobą jak ja? Często wybiera narcystycznego partnera życiowego, z którym się dopełniają w swoich niedostatkach:

„Potrzeba dominowania i bycia wielbionym, jaką odczuwa narcystyczny mężczyzna, dobrze pasuje do dwuznacznej potrzeby bycia kontrolowaną i karaną, jaka przejawia kobieta z BPD.” (Borderline Personality Disorder). J.J. Kreisman, H. Straus

Desperacka próba nadania sobie znaczenia

Osoby z borderline nie mają poczucia własnej tożsamości, często identyfikują się ze swoimi działaniami-sukcesami i porażkami, zżera je ambicja, próbują nadać sobie znaczenie poprzez sukcesy, tytuły, wysokie zarobki. Osoba dotknięta zaburzeniem, nieustannie próbuje udowodnić sobie, że jest coś warta. Próbuje to osiągnąć, m.in poprzez imponowanie innym.

Szukanie ulgi w zachowaniach autoagresywnych

„Najczęstszą przyczyną wyrządzania sobie krzywdy jest chęć zredukowania napięcia.” J.J. Kreisman, H. Straus

Samookaleczanie pozwala osobie z borderline coś poczuć, ponadto w organizmie wytwarzają się wtedy endorfiny, które pozwalają znieczulić ból. Choć zasadność takich reakcji dotyczy np. porodu lub wypadku, substancje opioidowe, które produkuje mózg na skutek kaleczenia się, mogą uzależniać. Osoba z borderline chce się też w ten sposób ukarać. Często towarzyszy jej obrzydzenie do siebie, brak akceptacji.

Testowanie innych

Osoby z borderline mogą też straszyć innych, że się zabiją, by zwrócić uwagę, uzyskać obecność i testować, czy drugiej osobie zależy.

Pustka, nuda, izolacja

„Osoby dotknięte zaburzeniem z pogranicza izolują się, zamykając się w swoistej bańce, która chroni je przed emocjonalnym zranieniem, odcina je jednak od doznań dobiegających ze świata zewnętrznego.” J.J. Kreisman, H. Straus

Osoby z borderline poszukują mocnych wrażeń, w tym samookaleczają się, by choć przez chwilę przerwać uczucie pustki. Mogą też objadać się, by wypełnić czymś wewnętrzne poczucie pustki.

borderline

Burzliwe relacje z ludźmi

Osoba z borderline w jednej chwili jest w dobrym humorze, a pod wpływem telefonu od matki, wpada w niepohamowaną złość, nastrój pryska jak bańka mydlana. Jest nieprzewidywalna, nie wiadomo, czego można się po niej spodziewać, a złość jest nieadekwatna do sytuacji. Brak jej zakotwiczenia w przeszłości, którą odcina grubą kreską, jakby nigdy się nie wydarzyła. Potrafi zerwać wieloletnią relację pod wpływem impulsu.

„Zachowania osoby dotkniętej zaburzeniem z pogranicza mogą mieć nagły i wewnętrznie sprzeczny charakter, wynikają bowiem z silnych chwilowych emocji-ze spostrzeżeń odzwierciedlających odizolowane, niepowiązane ze sobą wycinki doświadczenia. Bezpośrednia teraźniejszość istnieje w izolacji, bez dobrodziejstw płynących z dawnych doświadczeń oraz bez poczucia nadziei, jaką niesie przyszłość.” J.J. Kreisman, H. Straus

Osoba z borderline ma skłonność do postrzegania innych w dwóch skrajnościach: jako absolutnie dobrych, albo całkowicie złych. Ma trudność z dostrzeżeniem, że każdy człowiek ma zarówno pozytywne jak i negatywne cechy. Albo kogoś ceni, wychwala, albo w jednej chwili traci całą sympatię, twierdząc, że się pomyliła i zrywa relację. Jednocześnie brakuje jej empatii, by wczuć się w cierpienie drugiej osoby, które pojawia się pod wpływem nieoczekiwanego porzucenia.

Marta Szyszko

na podstawie:

borderline

Przeczytaj także:

Comments

comments