Twój poranek odbywa się wedle stałego scenariusza, nie zastanawiasz się czy w pierwszej kolejności umyć zęby, wziąć prysznic, a może zjeść śniadanie. Działasz automatycznie. Dzięki nawykom mózg może przeznaczyć energię na ważniejsze sprawy – nieprzewidziane sytuacje, zdobywanie wiedzy, rozwój.

„Nawyki pojawiają się, ponieważ mózg nieustannie szuka sposobów na ograniczanie wysiłku. Bez pętli nawyku nasze mózgi by się wyłączyły, przeładowane masą szczegółów codziennego życia.

Jak kształtują się nawyki?

Nawyk kształtuje się wedle schematu: wskazówka -> działanie (dyktowane pożądaniem) -> nagroda

Wskazówką może być zapach jedzenia, działaniem – zajechanie do lokalu fast food, nagrodą posiłek rozpływający się w ustach, który nie wymagał od nas wysiłku w postaci robienia zakupów, gotowania i sprzątania, a w dodatku był niedrogi.

fast food

pixabay.com

W ten sposób z okazjonalnego wpadania na hamburgera, można szybko wykształcić nawyk spożywania śmieciowego jedzenia na co dzień.

Od nawyku bardzo krótka droga do nałogu:

nawyki są tak silne, że nasz mózg czepia się ich kurczowo, wyłączając wszystko inne, w tym zdrowy rozsądek. Wachlarz nagród może sięgać od jedzenia po zyski emocjonalne, jak poczucie dumy towarzyszące pochwałom.

Albo weźmy e-maile. Kiedy komputer zapiszczy albo smartfon zawibruje, informując, że nadeszła nowa wiadomość, mózg zaczyna antycypować chwilową rozrywkę, którą dostarcza otwieranie poczty elektronicznej.”

Nie można wykorzenić nawyku, można za to zastąpić go innym, co pozwoli go zmienić.

Jak zgubny nawyk zastąpić innym?

W schemacie nawyku (wskazówka -> działanie (dyktowane pożądaniem) -> nagroda), zmień decyzję o działaniu.

Jeśli kompulsywnie objadasz się w pracy (w wyniku stresu, znudzenia, niespełnienia, frustracji), zamiast iść z koleżanką po pączka, przejdźcie się na krótki spacer i zaczerpnijcie świeżego powietrza. Uczucie nudy zniweluj fajną rozmową, a nie lukrowaną bombą kaloryczną.

By zmienić nawyk, musisz zachować starą wskazówkę (chęć zrobienia czegoś) i dostarczyć starą nagrodę (ulgę, przypływ energii), ale pomiędzy wstawić nowy zwyczaj (spacer i plotki zamiast pączka).

Nie bądź dla siebie zbyt wymagającą. Zacznij od jednego zachowania, powtórz przy kolejnej okazji, do skutku…

„Zmiana nawyku wymaga rozpoznania jakie pragnienie kieruje naszym zachowaniem.”

Co nawyk rekompensuje w moim życiu?

Niezaspokojenie pragnienia może wywołać gniew i przygnębienie. Dlatego tak ważne jest odpowiedzenie sobie szczerze: co dana nagroda nam w życiu załatwia? Może jest odpowiedzią na uczucie pustki, nudy, ma zniwelować lęki, niekomfortowe emocje, stres, samotność, niepewność?

Wśród terapeutów popularne jest wezwanie do działania: just H.A.L.T yourself today. To skrót od słów hangry, angry, lonely, tired.

Jeśli z tymi stanami nauczysz się żyć bez destrukcyjnych nawyków lub zamienisz nawyk na inny – zdrowy, wiele w życiu odzyskasz.

Zastępując bezproduktywne przeglądanie Facebooka rodzinną grą planszową, wzmocnisz więzi, a uzyskasz efekt, którego potrzebowałaś (nagrodę w postaci przegonienia nudy).

Zastąpienie destrukcyjnego działania konstruktywnym, to nie wszystko. Masz większe szansę na zmianę nawyków, jeśli towarzyszy ci wiara, że to jest możliwe, a także, gdy masz wsparcie osób, którym udało się wyzwolić od zgubnego nawyku.

Na przykład koleżankę, która odeszła od męża despoty i zaczęła nowe życie, rezygnując z emocjonalnego uzależnienia lub znajomą mamę, która wyszła z bezrobocia, rozkręcając własny biznes, przerywając pasmo depresyjnych dni.

Jaki zgubny nawyk zastąpisz innym działaniem po lekturze tego tekstu? A może już udało ci się zerwać ze zgubnym nawykiem? Jakim?

Marta Szyszko

na podstawie:

siła nawyku

Uważasz ten post za przydatny? Podziel się z innymi

Comments

comments