niedoskonała mama

niedoskonała mama

empatia u dzieci
dzieci

Empatia u dzieci. Jak wychować dziecko wrażliwe na potrzeby innych?

„Jak wychować nasze dzieci, żeby były szczęśliwe? To ważne pytanie, ale postawmy sobie także inne: jak je wychować, żeby interesowały się także tym, czy inni są szczęśliwi? To pytanie przypomina nam, że nie wystarczy koncentrować się na szczęściu naszych dzieci.” A. Kohn

Integralność jest wtedy, gdy robisz to, co właściwe, nawet gdy nikt nie patrzy. Okazuje się, że pewne metody wychowawcze, takie jak stosowanie kar i nagród, porównywanie dzieci (co skutkuje rywalizacją), mogą osłabiać rozwój empatii i wrażliwości dziecka na krzywdę innych ludzi. Jak wychować empatyczne dziecko, wrażliwe na potrzeby innych?

Co zdecydowało o tym, że w czasie II Wojny Światowej znalazły się jednostki, które pomagały europejskim Żydom ujść z życiem?

„Jedno z badań dotyczących związku między podejściem rodziców a altruizmem dorosłych dzieci dało spektakularne wyniki. Poddano mu osoby, które swego czasu podjęły decyzję o ratowaniu europejskich Żydów przed nazizmem. Rodzice tych osób ,,zdecydowanie rzadko kładli nacisk na posłuszeństwo” i w większości nie stosowali kar fizycznych. Zamiast tego koncentrowali się na ,,rozumowaniu, sugerowaniu sposobów, w jakie można naprawiać wyrządzone szkody, na perswazji i radach, wyrażając tym samym szacunek dla dzieci i zaufanie do nich, co w przyszłości pomogło im zdobyć poczucie własnej operatywności i żywo reagować na drugiego człowieka” A. Kohn

Empatia u dzieci. Jak wychować dziecko wrażliwe na potrzeby innych?

Zrezygnuj ze stosowania nagród i kar

„Czy nie powinniśmy raczej dążyć do tego, żeby nasze dzieci nie robiły pewnych rzeczy, ponieważ są złe, a nie z powodu naszych zakazów i kar? (…)  nie chciałbym, żeby myśleli tylko o własnym powodzeniu i pozostawali obojętni na cierpienia innych. Nie życzyłbym im również szczęścia osiągniętego za cenę bycia człowiekiem bezrefleksyjnym, płytkim lub niezdolnym do oburzenia na rzeczy oburzające.” A. Kohn

Kary działają tylko wtedy, gdy rodzic patrzy, a nagrody, także w postaci pochwał koncentrują uwagę dziecka na zdobywaniu przychylności rodziców, zamiast na postępowaniu zgodnie z własnym sumieniem. Dlatego ucz dziecko refleksji, rozmawiaj z nim, tłumacz.

„Rozmawiajmy z dziećmi. Rodzice, którzy naprawdę chcą wychować swoje dzieci na przyzwoitych ludzi, spędzają mnóstwo czasu na kierowaniu nimi i tłumaczeniu zjawisk tego świata.” A. Kohn

Nie oczekuj ślepego posłuszeństwa

Kiedy wyznaczasz dziecku granice, oczekujesz czegoś od niego, unikaj sformułowań: „Nie wolno, bo ja tak mówię i koniec!”;  Nie wolno nie działa, jeśli dziecko nie rozumie dlaczego mu czegoś zakazujemy i wtedy pozostaje rozwiązanie siłowe, groźba lub obiecanie nagrody za spełnienie życzenia rodzica. Znacznie lepiej dla rozwoju empatii jest uzasadnić swoje stanowisko, dlaczego to dla nas ważne?

„Potwierdzają to badania: ludzie, których rodzice – zamiast wymagać posłuszeństwa – nie szczędzili wyjaśnień, stawali się bardziej skłonni do aktów altruistycznych, kiedy zachodziła taka potrzeba.” A.Kohn

Nie szczędź dziecku miłości, uwagi, troski

Dzieci kochane, akceptowane, które stworzyły bezpieczną więź z opiekunem, których potrzeby emocjonalne są zaspokojone, są bardziej empatyczne i wrażliwe na potrzeby innych ludzi. Czują się dobrze i zależy im na dobrym samopoczuciu innych. Nie czerpią ulgi z agresji, mają czym obdarować innych. Ponadto są asertywne, niezależne, przeżywają więcej pozytywnych uczuć i cieszą się lepszym zdrowiem psychicznym. Dzieci, które cierpią, są skoncentrowane na sobie.

„przywiązanie, troska, szacunek, wrażliwość i empatia. To są podstawowe potrzeby każdego człowieka. Jeśli są zaspokojone, nie zaprzątają myśli dziecka i może się ono otwierać na pomaganie innym. Niezaspokojone, wciąż rozbrzmiewają mu w uszach, wobec czego pozostaje głuche na cudzy płacz i cierpienie. Dzieci, które są kochane, rzadko zajmują pozycję obronną i śmielej wyciągają rękę z pomocą.” A. Kohn

Nie porównuj dziecka z innymi

Porównując dziecko z innymi, nasilasz rywalizację, która nie służy rozwojowi empatii, a bezwzględności i dążeniu po trupach do celu. Przeciwieństwem rywalizacji jest współpraca z innymi.

„Współpraca jest podstawowym uszlachetniającym człowieka doświadczeniem, które usposabia do życzliwości wobec innych. Jest źródłem zaufania, wrażliwości, otwartości we wzajemnych kontaktach i w końcu uczynności. Natomiast wychowanie lub kształcenie dziecka w warunkach sprzyjających rywalizacji czy w środowisku, w którym przeważają postawy indywidualistyczne, nie tylko pozbawia je takich korzyści, ale jest po prostu destrukcyjne dla młodego umysłu.” A. Kohn

empatia u dzieci

Uświadom konsekwencje

Postaraj się wytłumaczyć dziecku, jakie konsekwencje dla innych niesie to, co ma zamiar zrobić. Odwołaj się do sytuacji znanych dziecku, kiedy odczuwało dyskomfort i cierpienie:

„O nie! Popatrz na buzię Maksa! Wydaje się bardzo nieszczęśliwy, prawda? Pamiętasz, jak wczoraj upadłeś i płakałeś, bo bardzo bolało? Boję się, że Maks czuje się teraz tak samo przez ciebie. Jak ci się zdaje, nie mógłbyś mu jakoś pomoc, żeby poczuł się lepiej?” A.Kohn

Pytaniem rozwijający empatię jest także: „Jak ty byś się czuł, gdybyś był teraz na jego miejscu?”

„przy takim podejściu przedszkolaki były bardziej skłonne do współpracy, bardziej lubiane przez rówieśników i mniej agresywne. Inne badanie z kolei pokazało, że nawet roczne dzieci reagują na ogół na czyjś smutek z większą troską i współczuciem, jeżeli ich matki mają zwyczaj tłumaczenia im ,,konsekwencji ich zachowania wobec innych”.” A Kohn

Daj dziecku dobry przykład

Dzieci częściej nas naśladują, niż słuchają. Stosowanie podwójnych sztandarów (oczekuję od dziecka czegoś, czego sam nie praktykuję) nie działa. Jeśli obojętnie przechodzimy obok krzywdy innych, uczymy je, że cudze cierpienie to nie ich sprawa. Jeśli oszukujemy na ich oczach młodsze rodzeństwo (że ciasteczka się skończyły, a sklepy są pozamykane), by uniknąć konfrontacji, dajemy wzór tego, że można kłamać, gdy jest to wygodne.

„Rodzice, którzy chcą wpoić dziecku sens i znaczenie pojęcia uczciwości, nie powinni nigdy kłamać, nawet w sytuacji, kiedy łatwiej jest mu powiedzieć, że, na przykład, nie zostało już żadne ciasteczko, niż wytłumaczyć, z jakiego powodu nie może zjeść jeszcze jednego.” A. Kohn

Wspieraj rozwój autonomii dziecka

Pozwalaj mu decydować o sobie, dawaj wybór, słuchaj jego argumentów i włącz je w decyzje, które go dotyczą. Niech dziecko będzie dla ciebie partnerem w dyskusji. Szanuj jego punkt widzenia, licz się z jego opinią i traktuj je poważnie.

„Lepiej jest mówić, niż krzyczeć. Jednak lepiej niż mówić, jest tłumaczyć. Ale dodajmy jeszcze: lepiej niż tłumaczyć – jest dyskutować!” A. Kohn

Marta Szyszko

na podstawie:

empatia u dziecka

Uważasz ten post za przydatny? Podziel się z innymi

Comments

comments