„Wyobraźmy sobie dziecko pełne energii i na tyle duże, aby mówić, czego chce, i podejmować działania (…) rodzicielskie tak komunikuje entuzjazm i potwierdza ekscytację dziecka, daje mu przyzwolenie do eksplorowania. Natomiast słowo nie jest mechanizmem hamującym, dołującym, ponieważ sprawia, że dziecko poczuje się smutne i zablokowanie.” Peg Streep, Alan B. Berstein

Dziecko zawsze będzie rozczarowane, gdy usłyszy nie od rodzica. Są jednak sytuacje, w których dyktowane jest to jego zdrowiem, bezpieczeństwem lub koniecznością wyznaczenia zdrowych granic.

Rodzicielskie nie użyte w umiejętny sposób sprzyja:

  • Wyrabianiu wewnętrznej dyscypliny u dziecka i umiejętności odraczania nagrody, nie ulegania impulsom (w dorosłości chroni to przykładowo przed nieprzemyślanymi zakupami);
  • Regulacji emocji, w tym radzeniu sobie z frustracją, rozczarowaniem;

Brak wyznaczania granic, podobnie jak nieliczenie się z potrzebami i pragnieniami dziecka, jest formą zaniedbania.

„Dzieci, których rodzice nie stawiają granic – ignorują pod tym względem dziecko lub zawsze mówią tak – nie uczą się emocjonalnej regulacji.” Peg Streep, Alan B. Berstein

W jaki sposób mądrze odmawiać dziecku?

Uznaj potrzebę dziecka, wyjaśnij, dlaczego odmawiasz, wyraź zrozumienie dla jego rozczarowania, nakieruj je na inne rozwiązanie:

– Chcę pizzę! Zamów mi pizzę!

– To w porządku, że chcesz zjeść pizzę na obiad, ja też mam czasem wielką ochotę na pizzę. Rozumiem twoje rozczarowanie tym, że ugotowałam rosół. Mogę do niego ugotować twoje ulubione kluski – samochody, co ty na to?

– Dobra…

– Nie chce mi się sprzątać! Nie lubię sprzątać! Chcę się pobawić!

– Ja też tego nie lubię, wolałabym poczytać książkę, ale nie stać nas na panią do sprzątania i miło jest przebywać w czystym pomieszczeniu. Zrobimy porządek szybko i potem wrócimy do swoich ulubionych zajęć, jeśli zrobimy to razem, pójdzie sprawniej.

– Chcę tę zabawkę!

– Faktycznie jest kolorowa i piękna, możemy ją chwilę pooglądać, niestety dziś jej nie kupimy.

„Rodzic mówi nie, ponieważ dziecko chce zrobić coś niebezpiecznego, niezdrowego lub nieodpowiedniego; rodzic odciąga dziecko od niedopuszczalnej czynności (wspinanie się po regale z książkami, rzucanie klockami w rodzeństwo), wyjaśnia dlaczego, a następnie – uznając potrzebę dziecka do spożytkowania energii i zajęcia się czymś – przekierowuje je na jakieś inne, odpowiednie zajęcie (na przykład gra w piłkę na świeżym powietrzu.” Peg Streep, Alan B. Berstein

Kiedy nie rodzica jest krzywdzące dla dziecka?

  • Gdy rodzic odmawia dziecku ważnej aktywności lub smakołyka, nie uznając przy tym jego prawa do rozczarowania i smutku oraz rangi tego, o co dziecko prosi;
  • Gdy rodzic używa słowa nie na każdym kroku, by kontrolować, a nie dlatego, że coś jest niebezpieczne, niedostępne lub szkodliwe dla dziecka;
  • Gdy rodzic „zawstydza dziecko za emocjonalną reakcję, czy będą to łzy, czy napad złości, uczy je w ten sposób, że takie uczucia nie zasługują na szacunek lub że wszelkie reakcje są wstydliwe.” (Peg Streep, Alan B. Berstein)
  • Szkodliwe dla rozwoju emocjonalnego dziecka jest reagowanie przez rodzica złością na jego frustrację związaną z odmową.

Najmniej zdyscyplinowane wewnętrznie są dzieci, których rodzice stosują autorytarny model wychowawczy, oczekują posłuszeństwa, nie licząc się z ich potrzebami, pasjami, naturalną motywacją oraz te, którym rodzice niczego nie odmawiają i od których niczego nie oczekują;

„Styl wychowania we wczesnym dzieciństwie wzmacnia lub osłabia zdolności dziecka do radzenia sobie z własnymi emocjami. Środowiska, które zapewniają strukturę bez kontrolowania i wyznaczają dziecku wyraźne granice, zachęcając je jednocześnie do odkrywania świata, sprzyjają kształtowaniu się umiejętności samoregulacji i orientacji na działanie. Natomiast autorytarne wychowanie z wysokimi wymaganiami i naciskiem na przestrzeganie zasad stworzonych przez rodziców oraz środowisko, w których wpaja się dziecku poczucie winy za brak konsekwentnych osiągnięć, sprzyjają orientacji na stan. Tak samo działa środowisko, w którym dziecko jest ignorowane.” Peg Streep, Alan B. Berstein

Marta Szyszko

Na podstawie:

daruj sobie

Uważasz ten post za przydatny? Podziel się z innymi

Comments

comments