niedoskonała mama

niedoskonała mama

złe zachowanie dziecka
dzieci

Czym spowodowane jest złe zachowanie dziecka?

Rodzice często zakładają, że dzieci specjalnie źle się zachowują, prowokują, by ich zdenerwować. Dzieci zawsze starają się najbardziej, jak mogą. Jeśli celowo łamią zasady, to mogą być zdesperowane, poszukiwać uwagi rodzica, bo ich potrzeba bycia kimś ważnym nie została zaspokojona. Często złe zachowanie dziecka wynika z jego temperamentu-braku elastyczności, niechęci do zmiany aktywności.

Jeśli poznasz powody, dla których twoje dziecko źle się zachowuje, łatwiej będzie ci okazać cierpliwość, zrozumienie i zamiast na szukaniu sprawiedliwości, odwecie, skupisz się na zaspokojeniu jego potrzeb. Przypisywanie dziecku złych intencji często stanowi zapalnik do wybuchu złości rodzica, który tylko pogarsza sytuację.

Czym spowodowane jest złe zachowanie dziecka? Co o nim decyduje?

Temperament

Na temperament składają się takie cechy, jak: elastyczność, próg wrażliwości, siła reakcji, wytrwałość i koncentracja uwagi. Powodem złego zachowania dziecka może być brak elastyczności, czyli niechęć do zmian.

„Jak łatwo dziecko dostosowuje się do zmian? Dziecko mało elastyczne może przeciwstawiać się zmianom w codziennych czynnościach, jedzeniu czy ubieraniu, uparcie obstając przy stałej rutynie.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Dla dziecka mało elastycznego ważne jest zachowanie rutyny: by pewne czynności postępowały po sobie w przewidywalny sposób, np. by mama najpierw prasowała spodnie, a na końcu skarpetki, bo w takiej kolejności chce je zakładać. Każda nowość wytrąca dziecko z równowagi, powodując frustrację i w efekcie złe zachowanie.

Dziecko wrażliwe silnie reaguje (płaczem, złością) na zmiany w otoczeniu, które oddziałują na jego zmysły, np. zapach („co tak śmierdzi?”), hałas, dotyk (faktura ubrania), światło. Jeśli w dodatku ma tendencję do silnych reakcji (głośnych i gwałtownych), a także jest wytrwałe, trudno mu się ukoić, może trwać we frustracji nawet godzinę i nieprzerwanie domagać swego.

Gdy łatwo rozproszyć uwagę dziecka, może ono skupiać się na zabawie lub czymś, co dzieje się na zewnątrz, a rodzic złości się, że dziecko go nie słucha i nie pamięta, o co było poproszone.

„Aktywne dziecko, które nigdy nie siedzi bezczynnie, może być zbyt pochłonięte swoimi sprawami, żeby odpowiadać na twoje pytanie-a nawet je usłyszeć. Podobnie dziecko lubiące żyć w świecie fantazji, zapominalskie i łatwo tracące koncentrację nie usłyszy pytania albo zapomni na nie odpowiedzieć, ponieważ jego uwaga zostanie przez coś rozproszona.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Dzieci o niskim progu wrażliwości łatwo zapominają o nieprzyjemnościach, dzieci mniej wytrwale nie obstają uparcie przy swoim, dzieciom, którym łatwiej się koncentrować, częściej słyszą, co rodzic do nich mówi. To, co uważamy za grzeczne zachowanie, może być kwestią temperamentu, podobnie jak złe zachowanie nie oznacza, że dziecko robi nam na złość.

Niezaspokojone potrzeby

Dzieci zachowują się źle, gdy są sfrustrowane niezaspokojeniem ich potrzeb: od głodu, przez sen i odpoczynek, po potrzebę bycia kimś ważnym.

„Stwierdzono, że najsilniejszą motywacją dziecka jest chęć czucia się ważnym członkiem rodziny. Żeby mogło ono to poczuć, jego wkład w życie rodzinne musi zostać dostrzeżony i doceniony.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Dziecko może próbować zaspokoić tę potrzebę, pomagając rodzicowi. Chce być docenianie i akceptowane. Jeśli jednak słyszy: „zostaw, bo coś zbijesz”, ”ja zrobię to lepiej”, szuka alternatywnych sposobów na zaspokojenie potrzeby przynależności, np. próbuje być we wszystkim najlepsze (popada w perfekcjonizm), próbuje przejąć władzę nad rodzicem, by nadać sobie znaczenia, zwraca na siebie uwagi robieniem tego, co zakazane. Jeśli te metody zawodzą, ostatnią deską ratunku staje się odwet na rodzicu, dziecko chce się na nim odegrać.

„Odwet staje się wtedy dla niego sposobem zyskania na znaczeniu. Zawsze kiedy czuje się zranione, próbuje sprawić ból swoim rodzicom. (…) W ten sposób zachowują się dzieci, które nie mają innej możliwości poczucia się kimś ważnym w rodzinie.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Jeśli dziecku brakuje zainteresowania rodziców, ściąga je na siebie złym zachowaniem, bo negatywna uwaga jest lepsza niż żadna. Jeśli rodzic reaguje gniewem na dziecko, pogłębia jego frustrację, prowadząc do poczucia bezsilności i bezwartościowości.

„Jeśli zaś chodzi mu o odwet za brak akceptacji i poczucie bycia kimś nieważnym dla rodziców, twoja gniewna reakcja jeszcze doleje oliwy do ognia, utwierdzając dziecko w przekonaniu, że jego sytuacja jest beznadziejna.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Poziom rozwoju psychicznego

Dziecko może niszczyć przedmioty, gdy nie potrafi inaczej wyrazić złości, nie robi tego jednak celowo.

„W pewnym wieku-dotyczy to przede wszystkim dwuipółlatków oraz pięcioipółlatków, doświadczają bardzo silnych, gwałtownych emocji. Psucie, łamanie przedmiotów może być sposobem wyrażania tych emocji (…) Nie znaczy to jednak, że zniszczyły tę rzecz celowo.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Im młodsze dziecko, tym trudniej mu odroczyć gratyfikację, żąda zaspokojenia jakiejś potrzeby natychmiast. Gdy tak się nie dzieje, wpada we frustrację i gwałtownie reaguje.

„Dziecko, u którego zmęczenie czy głód pojawiają się nieregularnie, może domagać się zaspokojenia swoich potrzeb w nieoczekiwanych porach dnia. Jeśli w dodatku łatwo ulega znacznemu pobudzeniu, jego frustracja z tego powodu szybko rośnie do poziomu, który jest dla niego trudny do zniesienia. Stąd natychmiastowe żądanie zaspokojenia swych potrzeb. Wytrwałość jeszcze pogarsza problem, ponieważ sprawia, że dziecko łatwo nie rezygnuje ze swoich żądań.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Dla małych dzieci typowy jest egocentryzm, nie potrafią wczuć się w potrzeby innych. 12-mięsieczne dziecko tylko bierze, nic nie daje innym, nie potrafi się dzielić, więc nie należy wymagać, by pożyczyło zabawkę, częstowało przekąską. Dwuletnie dzieci często biją, kopią, szturchają.

„Jednak nie jest to prawdziwa agresja-Maria po prostu działa pod naporem swoich silnych pragnień. Jest apodyktyczna i chce narzucać swoją wolę-nie żeby kogoś obrazić, lecz z powodu braku pewności siebie. Świat jawi się jej duży i niebezpieczny, więc jeśli potrafi kontrolować chociaż małą jego część, czyli swoich rodziców, da jej to trochę poczucia bezpieczeństwa.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Aby czuć się bezpiecznie, dziecko trzyletnie może wydawać rozkazy rodzicom: „Nie patrz!”, „Nie śmiej się!”, „Nie mów”. Ośmiolatek może ociągać się z wykonaniem prośby rodzica, stawia mu bierny opór, by zaznaczyć rosnącą potrzebę autonomii i stanowienia o sobie. Dzieci w tym wieku mogą być nieprzyjemne dla rodziców, jednocześnie czują się bardzo zranione ich krytyką.

Naśladowanie rodzica

„Utożsamianie się z rodzicem jest dla dziecka nagrodą samą w sobie.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Liberalne podejście rodziców do alkoholu może być powodem, dla którego dziecko będzie w przyszłości eksperymentować  z narkotykami.

Dlaczego kłamią? By uniknąć gniewu rodzica, z lęku, ale mogą to też robić, ponieważ widziały, jak rodzic był nieuczciwy w małych sprawach i naśladują jego moralność. Mogą też próbować się podbudować w ten sposób.

„Przesada i zmyślanie osiągnięć lub umiejętności będą świadczyły o dziecięcej potrzebie zbudowania poczucia własnej wartości.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Dlaczego dzieci krzyczą? Mogą być zmęczone, za małe, by radzić sobie z frustracją w bardziej konstruktywny sposób, ale mogą też naśladować rodzica, który w ten sposób rozwiązuje problemy.

„Jeśli rodzic krzyczy na dziecko, wzmacnia w nim przekonanie, że krzyk to dopuszczalna forma radzenia sobie z frustracją i dobry sposób na osiąganie swoich celów. (…) Jeśli reagujesz złością lub przemocą, tylko wzmacniasz w dziecku przekonanie, że znaczenie członka rodziny zależy od władzy, jaką ma nad innymi.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Dziecko zachowuje się agresywnie, gdy czuje się bezsilne i bezwartościowe. Przez chwilę czuje się potężne, u władzy, kontroluje innych, jeśli jednak nie upora się z uczuciem bezsilności i bezwartościowości oraz nie nauczy inaczej radzić sobie z frustracją, może wyrosnąć na dorosłego stosującego przemoc wobec najbliższych.

„zachowują się apodyktycznie, by zrekompensować sobie rosnącą świadomość własnej bezsilności w świecie.” M. Mc Kay, P. Fanning, K. Paleg, D. Landis

Dziecko zachowuje się źle, gdy czuje się źle. Dlatego złość rodzica tylko pogorszy sprawę, nie możemy sprawić, że dziecko będzie zachowywać się lepiej, jeśli damy mu powód, by poczuło się jeszcze gorzej.

Marta Szyszko

na podstawie:

złe zachowanie dziecka

Comments

comments