Personalizacja

Przypisujesz sobie odpowiedzialność za czyjeś zachowania, np. ktoś nie wywiązuje się z ustaleń, nie odpowiada na maile, a ty wyciągasz wniosek, że zrobiłaś coś nie tak, podczas gdy druga strona-mogła być zbyt zajęta, rozmyśliła się i nie miała odwagi, by wprost cię o tym poinformować. Personalizacja obniża twoje poczucie własnej wartości, ponieważ czujesz się źle z powodu cudzych zachowań, na które nie masz wpływu i nie dostrzegasz innych czynników, które mogły zaważyć o takim rozwoju sytuacji.

„Wiara w to, że samemu jest się przyczyną nieprzyjemnych zdarzeń, bardzo obciąża. Ten sposób myślenia polega na przypisywaniu sobie odpowiedzialności za negatywne działania innych ludzi.” Dorota Gromnicka

Ta postawa może mieć swoje źródło, gdy jako dziecko bezkrytycznie przyjmowałaś cudze zarzuty:

  • zdenerwowałaś mnie i dlatego straciłem panowanie nad sobą (każdy sam odpowiada za swoje reakcje).
  • gdyby nie ty, ułożyłabym sobie życie, robiłabym karierę, etc. (każdy sam jest autorem własnych niepowodzeń).

Jak uniknąć tej pułapki?

„Kiedy czujesz się winny lub w 100% odpowiedzialny za sytuację, która się wydarzyła, wymień wszystkie możliwe, rzeczowe i realne czynniki, które mogły doprowadzić do takiej sytuacji, jako ostatnie umieść wyjaśnienie związane z tobą.” Dorota Gromnicka

Myślenie kategoriami wszystko albo nic

Człowiek postrzega innych przez pryzmat idealistycznych wyobrażeń, a gdy popełnią błąd, uznaje, że mylił się co do nich i nie są tymi, za kogo ich uważał. Sobie wyznacza bardzo wysokie standardy. Wykonanie zadania bez zarzutu pompuje jego wartość, błąd, porażka są równoznaczne z poczuciem bezwartościowości. Nikt nie jest całkowicie zły.

„Człowiek postrzega się dwubiegunowo: albo jest dobry (wartościowy), albo zły (bez wartości) (…) Nie istnieje nic między tymi dwoma biegunami. Takie myślenie stanowi podstawę perfekcjonizmu i nie daje człowiekowi prawa do popełniania błędu.” Dorota Gromnicka

Jak uniknąć tej pułapki?

Nie bądź dla siebie taka surowa, daj sobie prawo do słabości. Przykład? To, że czasem krzykniesz na dziecko, nie oznacza, że jesteś do skreślenia jako matka:

„Dla Susie, przytłoczonej obowiązkami matki trójki dzieci jedna z zasad brzmiała: ZAWSZE POWINNAM BYĆ SPOKOJNĄ, KOCHAJĄCĄ MATKĄ, NIGDY NIE POWINNAM KRZYCZEĆ NA DZIECI. A kiedy krzyknęła, co przecież jest nieuniknione, czuła, że poniosła porażkę, gdyż złamała własną zasadę. Jeszcze gorsze jest znaczenie złamania (niemożliwego do spełnienia, perfekcyjnego) przekonania kluczowego. Dla Susie oznaczało to, że upodabnia się do własnej matki, co z kolei miało oznaczać (zupełnie nieracjonalnie), że jej dzieci będą dorastać w nienawiści do niej i nie zechcą wcale spędzać z nią czasu.” Jacqui Marson

IMG_20170930_130346

Skupianie się na tym, co negatywne i odpychanie dobra

„Można mieć wokół siebie bardzo wiele dobra, ale nie zauważać go, nie korzystać z niego. (…) Taki sposób myślenia sprawia, że widzi się tylko jedną stronę wydarzeń-negatywną. (…) Człowiek odrzuca moc płynącą z dobrych słów, utrzymuje negatywną opinię o sobie.” Dorota Gromnicka

Osoba o niskim poczuciu własnej wartości nie wierzy, że zasługuje na dobro, sukces, a nawet na komplement. Swoją postawą potwierdza przekonania na własny temat, ograbiając się ze szczęścia, które jest na wyciągniecie ręki. Nie korzysta z nadarzających się okazji, może sabotować własne sukcesy. W komplement nie uwierzy, osiągnięcie uzna za niewymagające zbyt wielkich kompetencji (skoro jej udało się to osiągnąć), a cudzą krytykę przyjmie jako prawdę obiektywną.

„Jeśli ktoś przejawia tendencje do negatywnego myślenia, to nawet w pozytywnych okolicznościach znajdzie powód do smutku, lęku czy złości.” Dorota Gromnicka

Jak uniknąć tej pułapki?

Przyznaj, że sukces był efektem starań, a nie przypadku. Celebruj go. Pamiętaj, że cudza krytyka to subiektywna opinia, a nie definicja Ciebie. Szukaj pozytywnych efektów zdarzeń, które nie poszły po twojej myśli: „Obraziła się na mnie, ale przynajmniej udało mi się powiedzieć, co czuję, kiedy na mnie krzyczy.” (Dorota Gromnicka);

IMG_20171009_151946

Nie możesz zmienić przeszłości, ale w czasie, kiedy miałabyś jej żałować, możesz wyciągnąć z niej wnioski. Praktykuj wdzięczność, skup się na tym, co tu i teraz, celebruj małe powody do szczęścia, np. to jak zmieniają się barwy za oknem. Błędy oznaczają, że trzeba coś poprawić, a nie, że jesteś do niczego. Oddzielaj zdarzenia od swojej osoby.

Uogólnianie

Stosowanie wyrażeń „zawsze”, „nigdy” w obliczu niepowodzeń (nigdy tego nie osiągnę, niczego nie potrafię zrobić dobrze);

„Człowiek wyciąga wniosek (negatywny) z danego doświadczenia i naznacza nim swoje życie.” Dorota Gromnicka

Jak uniknąć tej pułapki?

Jedno negatywne zdarzenie nie determinuje kolejnych niepowodzeń, warto obiektywnie ocenić zdarzenie: co konkretnie się nie udało? Nie stawiaj znaku równości między tym, co robisz, a tym kim jesteś.

Marta Szyszko

na podstawie:

samo-sedno-jak-zbudowac-poczucie-wlasnej-wartosci-b-iext43254052rola ofiary

Przeczytaj także:

4 sytuacje, w których wystawiasz swoje poczucie własnej wartości na ciężką próbę

Uważasz ten post za przydatny? Podziel się z innymi

Comments

comments